Frank van de Goot over de toekomst van een basisarts

‘Er gaat geen week voorbij zonder verrassingen’

Met het diploma basisarts kun je alle kanten op. Een speurtocht langs vacaturesites levert meer dan honderd verschillende beroepen op: van geriater tot neonatoloog, van onderzoeker tot traumatoloog, van ruimtevaartarts tot cardioloog, van huisarts tot hoogleraar. Frank van de Goot koos voor de forensische pathologie.

“Waarom ik forensisch patholoog ben geworden? Dat is ongeveer de meest gestelde vraag die ik te horen krijg”, geeft Frank van de Goot aan. “En eerlijk gezegd weet ik niet meer precies wat de reden was. Ik was circa 15 jaar, zat in de derde klas van de LTS en wilde opeens perse forensisch patholoog worden.” Om zijn doel te bereiken haalde Van de Goot gelijktijdig zijn LTS- en mavo-diploma. Daarna ging hij achtereenvolgens naar het middelbaar laboratorium onderwijs, het hoger laboratorium onderwijs, studeerde geneeskunde aan VUmc, specialiseerde zich in de pathologie en volgde tenslotte interne opleidingen bij het Nederlands Forensisch Instituut, NFI, in Den Haag en bij buitenlandse instituten.

“Nederland heeft geen gespecialiseerde opleiding tot forensisch patholoog. Logisch want er zijn slechts zeven forensisch pathologen. Dat maakt de kans dat je door het NFI wordt gevraagd dan ook bijzonder klein. Dat het mij is gelukt heeft misschien te maken met het feit dat men mij op het instituut kende. Al toen ik nog studeerde, werkte ik er regelmatig als assistent.”

Een forensisch patholoog onderzoekt overledenen in opdracht van de officier van justitie. Het gaat daarbij om situaties waarbij geen ‘verklaring van natuurlijk overlijden’ door de arts kan worden afgegeven. Het zijn dus niet alleen vermoorde personen, ook na ongevallen, zelfmoord of euthanasie onderzoekt een forensisch patholoog wat de doodsoorzaak is en alles wat verder van belang zou kunnen zijn voor een bepaalde zaak. Er is een verschil tussen de klinisch patholoog, die zich over het algemeen met het stellen diagnoses bezighoudt, en de forensische patholoog, die vrijwel alleen met autopsie bezig is.

“Wat mij aantrekt in dit werk is, dat het een combinatie is van geneeskunde, mechanica, recht en een bovenal een gezonde dosis logisch redeneren en vooral niet denken dat iets ‘onmogelijk’ is . Er gaat geen week voorbij dat ik niet wordt geconfronteerd met iets waarvan je denkt, ‘zoiets verzin toch niet’! Het zijn puzzels die je moet oplossen door logisch denken. En je mag vooral niet te snel conclusies trekken. Neem de man die hier werd binnengebracht met 150 steekletsels in de benen, buik en borst. Het ligt voor de hand om meteen aan moord te denken, maar in dit geval was het een zelfmoord door toedoen van psychose.”

Die omzichtigheid gaat ook op voor de manier waarop zaken worden verwoord. “Ik zal bijvoorbeeld nooit zeggen dat iemand is overleden aan een messteek in de borst, ook al lijkt het er nog zoveel op. In de forensische pathologie spreek je dan over een scherpgerande huidperforatie. Stel dat je het een messteek zou noemen en vervolgens vindt de politie een bebloede schaar. Tja, in mijn verslag staat dan toch echt dat het en messteek was en de advocaat van de verdachte zal hierbij zeer kritische vragen gaan stellen. Terecht, omdat ik op zo’n moment te ver ben gegaan, want ik weet namelijk niet wat er in is gestoken. Daarom moeten we heel nauwkeurig zijn in hoe we de bevindingen in zo’n rapport noteren.”

De forensische pathologie staat in de belangstelling. Zowel in thrillers als in televisieseries krijgt het vak ruime aandacht. “Maar dat is weinig realistisch, hoor”, merkt Van de Goot op. “Neem bijvoorbeeld het tv-programma Silent witness. Ze trekken daar conclusies op basis van aannames en soms verhoort de patholoog zelfs verdachten, om maar eens paar in het oog lopende verschillen te noemen. Daar zou e politie in het echt beslist niet blij van worden.”

De pathologie levert een klein onderdeel van een hele zaak aan. Vanuit de andere disciplines, zoals tactisch onderzoek, technisch onderzoek, DNA en vingerafdrukken komt weer andere informatie. De officier van justitie zal dit bundelen en omzetten in een aanklacht die hij of zij aan de rechter zal voorleggen. “In het echt hebben we gelukkig advocaten die kritisch zullen toekijken of alles wel lege artes verloopt. Dan is er beslist geen plaats voor verregaande aannames, suggesties of onderbuikgevoelens. Nee, als je echt wilt weten wat een forensisch patholoog doet, moet je gewoon bij het NFI gaan kijken.”